Tên đề tài: “Khảo sát đặc tính đề kháng kháng sinh của vi khuẩn Campylobacter spp. và dư lượng kháng sinh trong thịt gia cầm tại một số tỉnh thành phía Nam”

Tác giả: Lê Hồng Phong, Khóa: 2020, đợt 1

Ngành: Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi; Mã số: 9640102. Nhóm ngành: Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản.

Người hướng dẫn chính: GS.TS. Nguyễn Đức Hiền, Đại học Cần Thơ

Người hướng dẫn phụ: PGS.TS. Nguyễn Thanh Lãm, Đại học Cần Thơ

1. Những kết quả mới của luận án

Luận án là nghiên cứu đầu tiên một cách có hệ thống và toàn diện về vi khuẩn Campylobacter spp. trên chuỗi cung ứng thịt gà tại các tỉnh phía Nam Việt Nam, mở ra những đóng góp khoa học quan trọng và có tính thời sự cao, gồm ba khía cạnh then chốt của vấn đề an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng gồm: xác định một cách định lượng sự hiện diện và phân bố của Campylobacter spp. và các chủng trong chuỗi cung ứng thịt gà; Đánh giá kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn phân lập được, cung cấp dữ liệu cơ bản về mức độ và kiểu hình đa kháng kháng sinh (Multi-Drug Resistance - MDR) và điều tra sự tồn dư của các loại kháng sinh phổ biến trong mẫu thịt gà thương phẩm, tạo cơ sở để đánh giá mối tương quan giữa tồn dư và kháng kháng sinh.

            Nghiên cứu đã khảo sát chuyên sâu về đặc điểm di truyền cung cấp những hiểu biết mới về đặc điểm sinh học và di truyền của vi khuẩn Campylobacter spp., vượt ra ngoài việc khảo sát tỷ lệ nhiễm đơn thuần. Đồng thời xác định loài và kiểu gen kháng kháng sinh bằng các kỹ thuật sinh học phân tử cho thấy sự hiện diện và chiếm ưu thế của hai loài Campylobacter phổ biến nhất trên gà tại miền Nam Việt Nam là C. coli và C. jejuni. Hơn nữa, luận án đã xác định đặc điểm di truyền liên quan trực tiếp đến cơ chế và biểu hiện đa kháng kháng sinh của các chủng phân lập được từ gà tại khu vực nghiên cứu bằng giải trình tự và phân tích cấu trúc bộ gen hoàn chỉnh của hai chủng Campylobacter đại diện. Dữ liệu này là cơ sở khoa học vững chắc để truy vết nguồn gốc, dự đoán các yếu tố độc lực, và đặc biệt là các gen kháng kháng sinh, cung cấp cái nhìn sâu sắc ở cấp độ toàn bộ bộ gen về nguy cơ tiềm tàng của các chủng lưu hành.

             Nghiên cứu đã chứng minh mối liên quan giữa tồn dư kháng sinh và kháng kháng sinh. Đây là điểm mới mang tính đột phá và có ý nghĩa thực tiễn đặc biệt, khi luận án là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam thiết lập được mối liên quan giữa sự tồn dư của kháng sinh trong thịt gà (chỉ thị cho áp lực sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi) và tình trạng kháng kháng sinh của các chủng Campylobacter spp. phân lập được từ cùng nguồn mẫu. Mối liên hệ này cung cấp bằng chứng khoa học mạnh mẽ, góp phần làm sáng tỏ cơ chế sinh thái và chọn lọc dẫn đến sự phát triển của vi khuẩn đa kháng kháng sinh trong môi trường chăn nuôi tại Việt Nam.

Trên cơ sở các dữ liệu khoa học tin cậy, luận án đề xuất các khuyến cáo cụ thể và thiết thực đối với cộng đồng, các cơ quan quản lý và ngành chăn nuôi về thực trạng báo động của vấn đề kháng kháng sinh, góp phần nâng cao nhận thức và định hướng các chiến lược can thiệp nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và an toàn thực phẩm.

2. Các ứng dụng/khả năng ứng dụng trong thực tiễn, các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

Luận án đã xây dựng một cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy về tình trạng nhiễm Campylobacter spp., thực trạng kháng kháng sinh và tồn dư kháng sinh trong chuỗi cung ứng thịt gà phía Nam. Các kết quả này đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng và báo động về vấn đề kháng kháng sinh và an toàn thực phẩm. Đồng thời cung cấp bằng chứng khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước để hoạch định và định hướng các chiến lược, chính sách can thiệp kịp thời, bao gồm việc siết chặt kiểm soát việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi và tăng cường giám sát vệ sinh an toàn thực phẩm. Đề xuất các khuyến cáo cụ thể và thiết thực nhằm giảm thiểu sự lan truyền của các chủng Campylobacter spp. đa kháng kháng sinh, qua đó bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đảm bảo sự bền vững của ngành chăn nuôi.

Mặc dù luận án đã đạt được các đóng góp quan trọng, do những hạn chế về kinh phí, phạm vi thu thập mẫu giới hạn ở các điểm cuối chuỗi cung ứng. Vì vậy, các vấn đề sau đây cần được ưu tiên nghiên cứu và giải quyết trong tương lai:

Mở rộng khảo sát tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. trên toàn bộ chuỗi cung ứng, bắt đầu từ trang trại chăn nuôi nhằm đánh giá mối liên quan giữa việc tiêu thụ thịt gà nhiễm khuẩn với nguy cơ nhiễm khuẩn ở người tiêu dùng, đặc biệt là ở nhóm trẻ em.

Điều tra về tình hình sử dụng kháng sinh tại các trang trại chăn nuôi, làm rõ mối liên hệ giữa việc sử dụng kháng sinh trong thức ăn chăn nuôi và các thực hành chăn nuôi khác với hiện tượng đa kháng kháng sinh và tồn dư kháng sinh. Kết quả này sẽ làm cơ sở để xây dựng và triển khai các biện pháp can thiệp có mục tiêu, kiểm soát hiệu quả nguồn lây nhiễm tại gốc.

Tiếp tục nghiên cứu về chức năng và phân loại gen độc lực của Campylobacter spp. từ gia cầm và so sánh với các chủng gây bệnh ở người tại Việt Nam, nhằm dự báo khả năng gây bệnh và đề xuất các biện pháp giám sát, kiểm soát nguy cơ bùng phát dịch bệnh lây truyền từ động vật sang người. 

Thesis title: Study on the antimicrobial resistance characteristics of Campylobacter spp. and antibiotic residues in poultry meat in Southern Vietnam

- Major: Animal pathology and disease treatment  Code: 9640102                         

- Full name of PhD student: Le Hong Phong       Year: 2020, period 1

                                                                             Code: P1020001

- The primary scientific supervisor: Professor. Nguyen Duc Hien

- The associate scientific supervisor: Dr. Nguyen Thanh Lam

- Educational institution: College of Agriculture, Can Tho University

1. The novel aspects from the thesis

The thesis is the first systematic and comprehensive study on Campylobacter spp. within the chicken meat supply chain in the Southern provinces of Vietnam, yielding significant and highly topical scientific contributions, which encompass three critical aspects of food safety and public health: quantitatively determining the presence and distribution of Campylobacter spp. and its strains throughout the chicken meat supply chain; assessing the antimicrobial resistance (AMR) of the isolated bacterial strains, providing baseline data on the level and phenotype of Multi-Drug Resistance (MDR); and investigating the residues of common antibiotics in commercial chicken meat samples, establishing a basis for evaluating the correlation between antibiotic residue and antimicrobial resistance.

The study included an in-depth investigation of genetic characteristics, providing novel insights into the biological and genetic features of Campylobacter spp., moving beyond mere prevalence surveys. It utilized molecular biological techniques to identify the species and antimicrobial resistance genotypes, revealing the presence and predominance of the two most common Campylobacter species in Southern Vietnamese chickens: C. coli and C. jejuni. Furthermore, the thesis identified genetic characteristics directly related to the mechanisms and expression of multidrug resistance in the isolated strains from the study area by employing whole-genome sequencing and structural analysis of two representative Campylobacter strains. This data serves as a solid scientific basis for source tracing, predicting virulence factors, and especially antimicrobial resistance genes, offering an in-depth, genome-wide perspective on the potential risks posed by the circulating strains.

The research definitively demonstrated a correlation between antibiotic residues and antimicrobial resistance. This is a groundbreaking and highly practical finding, as the thesis is the first study in Vietnam to establish a link between antibiotic residues in chicken meat (indicating the pressure of antibiotic use in animal husbandry) and the antimicrobial resistance status of Campylobacter spp. strains isolated from the same sample source. This connection provides robust scientific evidence, helping to elucidate the ecological and selective mechanisms leading to the development of multidrug-resistant bacteria in the Vietnamese livestock environment.

Based on the reliable scientific data, the thesis proposes specific and practical recommendations for the community, regulatory agencies, and the livestock sector regarding the alarming status of antimicrobial resistance, thereby contributing to raising awareness and guiding intervention strategies to protect public health and food safety.

2. Application prospect and suggestions for further study

The thesis established a reliable scientific database on the prevalence of Campylobacter spp. infection, the status of antimicrobial resistance (AMR), and antibiotic residues within the Southern chicken meat supply chain. These findings play a pivotal role in elevating public awareness and sounding an alarm regarding the issue of antimicrobial resistance and food safety. Concurrently, they provide scientific evidence for state management agencies to formulate and guide timely intervention strategies and policies, including tightening control over antibiotic use in animal husbandry and enhancing food safety and hygiene surveillance. Furthermore, the study proposes specific and practical recommendations aimed at reducing the spread of multidrug-resistant Campylobacter spp. strains, thereby safeguarding public health and ensuring the sustainability of the livestock sector.

Despite the important contributions achieved by the thesis, due to limitations in funding, the scope of sample collection was restricted to the end-points of the supply chain. Therefore, the following issues warrant priority for future research and resolution:

Expansion of the survey on the prevalence of Campylobacter spp. throughout the entire supply chain, commencing from the farm level, to assess the correlation between the consumption of contaminated chicken meat and the risk of infection in consumers, especially in children.

Investigation into antibiotic usage practices at breeding farms, clarifying the relationship between the use of antibiotics in feed and other husbandry practices with the phenomena of multidrug resistance and antibiotic residues. These results will serve as a basis for the development and implementation of targeted intervention measures, effectively controlling the source of infection at its origin.

Continued research on the function and classification of virulence genes of Campylobacter spp. from poultry and comparison with human pathogenic strains in Vietnam, with the aim of predicting pathogenicity and proposing surveillance and control measures for the risk of zoonotic disease outbreaks

• Xem chi tiết nội dung luận án
• Xem thông tin đăng tải tại Website Bộ giáo dục và Đào tạo. (Nhập tên NCS vào ô tìm kiếm)