Tên đề tài: “Nghiên cứu giải pháp quản lý đất nông nghiệp trong điều kiện biến động tài nguyên đất đai (Trường hợp nghiên cứu trên vùng đất phèn - ngập huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An))”

Tác giả: Tô Thành Dương, Khóa: 2021

Ngành: Quản lý đất đai; Mã số: 9850103. Nhóm ngành: Môi trường và bảo vệ môi trường

Người hướng dẫn: PGS.TS. Phạm Thanh Vũ, Đại học Cần Thơ

1.  Tóm tắt nội dung luận án:

Biến động tài nguyên đất là thách thức lớn trong quản lý nông nghiệp vùng Đồng Tháp Mười, nơi đặc trưng bởi đất phèn, đất ngập nước và hệ sinh thái dễ bị tổn thương. Huyện Tân Thạnh (Long An) là địa bàn tiêu biểu, chịu tác động mạnh từ biến đổi khí hậu, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và thay đổi cơ cấu cây trồng. Luận án được thực hiện nhằm đánh giá động thái tài nguyên môi trường ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp của huyện, từ đó đề xuất giải pháp và định hướng sử dụng đất bền vững. Phương pháp nghiên cứu kết hợp thu thập số liệu thứ cấp, điều tra PRA với 200 hộ nông dân, xử lý dữ liệu bằng Excel và QGIS, áp dụng AHP-GDM xác định mức độ tác động, FAO (1976) để phân hạng thích nghi đất, cùng với phân tích động thái tài nguyên và mô hình toán tối ưu xây dựng các kịch bản sử dụng đất. Kết quả cho thấy giai đoạn 2010-2024, đất trồng lúa vẫn giữ vai trò chủ đạo và có xu hướng chuyển dịch sang các loại hình sản xuất có giá trị cao. Nghiên cứu đã nhận diện bốn nhóm yếu tố tác động chủ yếu với 18 yếu tố thành phần, trong đó thị trường tiêu thụ, quản trị địa phương, lợi nhuận và chất lượng đất nhr hưởng nhất; đồng thời làm rõ mối liên hệ giữa biến động đất và nước như động lực chính điều chỉnh sử dụng đất trong điều kiện sinh thái đặc thù. Trên cơ sở phân định 06 vùng thích nghi và xây dựng 03 phương án tối ưu, phương án “thích nghi - lợi nhuận - môi trường” được minh chứng có hiệu quả kinh tế vượt trội và đạt sự đồng thuận cao của quản lý và nông hộ. Từ đó, luận án đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm về cơ cấu lại sản xuất, cải tạo và bảo vệ đất, tổ chức sản xuất gắn với thị trường và hoàn thiện chính sách quản lý đất nông nghiệp, vừa định hướng thực tiễn cho địa phương vừa có giá trị tham khảo trong hoạch định chính sách phát triển bền vững vùng Đồng Tháp Mười.

Từ khóa: Biến động tài nguyên đất đai, sử dụng đất nông nghiệp, thích nghi

đất đai, tối ưu hóa bố trí sử dụng đất, huyện Tân Thạnh

2.  Những kết quả mới của luận án

Nghiên cứu đã vận dụng cách tiếp cận tích hợp đa công cụ (GIS, AHP-GDM, FAO, mô hình toán tối ưu) để phân tích toàn diện động thái tài nguyên đất đai vùng sinh thái phèn - ngập. Điểm mới là không chỉ mô tả biến động sử dụng đất mà còn xây dựng phương án bố trí sử dụng đất tối ưu, kết hợp tiềm năng tự nhiên với hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và nguyện vọng cộng đồng. Cách tiếp cận này vừa có

giá trị khoa học trong việc bổ sung phương pháp luận đánh giá sử dụng đất vừa có ý nghĩa thực tiễn cho hoạch định chính sách. Kết quả góp phần định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với đặc thù sinh thái vùng Đồng Tháp Mười.

3.  Các ứng dụng/khả năng ứng dụng trong thực tiễn, các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cung cấp khung phương pháp tích hợp đa công cụ (GIS, AHP-GDM, FAO và mô hình toán tối ưu) để đánh giá tiềm năng và bố trí sử dụng đất hợp lý trong điều kiện sinh thái phèn – ngập. Phương pháp và kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng làm cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch và quản lý sử dụng đất nông nghiệp tại các địa phương thuộc vùng Đồng Tháp Mười, góp phần định hướng phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Trong thời gian tới, cần tiếp tục nghiên cứu mở rộng mô hình đánh giá và tối ưu hóa sử dụng đất ở quy mô liên huyện hoặc cấp vùng, đồng thời tích hợp thêm các yếu tố động như biến đổi khí hậu, biến động thị trường nông sản và sự tham gia của cộng đồng nhằm nâng cao tính dự báo, tính thích ứng và khả năng áp dụng rộng rãi của các phương án sử dụng đất trong thực tiễn quản lý.

-   Thesis   title:   RESEARCH ON SOLUTIONS FOR AGRICULTURAL LAND MANAGEMENT UNDER THE CONDITIONS OF LAND RESOURCE DYNAMICS (A Case Study on Acid Sulfate and Flooded Soils in Tan Thanh District, Long An Province)

• Major: Land Management                      Code: 9850103
• Full name of PhD student: To Thanh Duong                      Year: 2021
• Scientific supervisor: Prof. Dr. Pham Thanh Vu
• Educational institution: CAN THO UNIVERSITY

1.  Content of thesis summary

Land resource dynamics represent a major challenge for agricultural management in the Đồng Tháp Mười region, which is characterized by acid sulfate soils, wetlands, and highly vulnerable ecosystems. Tân Thạnh District in Long An Province is a representative area that has been significantly affected by climate change, land-use conversion, and shifts in cropping patterns. This dissertation aims to assess the dynamics of environmental resources influencing agricultural land use in the district, thereby proposing solutions and orientations for sustainable land use.

The research methodology integrates secondary data collection and participatory rural appraisal (PRA) surveys conducted with 200 farming households. Data were processed using Excel and QGIS, while the AHP-GDM approach was applied to determine the relative importance of influencing factors. The FAO (1976) framework was employed for land suitability classification, combined with analyses of resource dynamics and mathematical optimization models to develop alternative land-use scenarios.

The results indicate that during the period 2010–2024, paddy land has remained the dominant land-use type, although there has been a gradual transition toward higher-value agricultural production systems. The study identified four major groups of influencing factors comprising 18 component variables, among which market access, local governance, profitability, and soil quality exert the strongest impacts. In addition, the research clarifies the interaction between land and water dynamics as a key driver shaping land-use adjustments under the region’s specific ecological conditions.

Based on the delineation of six land-suitability zones and the development of three optimized land-use options, the “adaptation–profit–environment” scenario was demonstrated to provide superior economic efficiency while

receiving strong consensus from both local managers and farming households. Accordingly, the dissertation proposes four key groups of solutions, including restructuring agricultural production, improving and conserving soil resources, organizing production in connection with markets, and strengthening policies for agricultural land management. These findings not only provide practical guidance for local land-use planning but also offer valuable references for sustainable development policy formulation in the Đồng Tháp Mười region.

Keywords: land resource dynamics, agricultural land use, land suitability, land-use optimization, Tan Thanh District.

2.  The novel aspects from the thesis

The study employs an integrated multi-tool approach (GIS, AHP-GDM, the FAO framework, and mathematical optimization models) to comprehensively analyze the dynamics of land resources in the acid sulfate–flooded ecological zone. The novelty of the research lies not only in describing land-use changes but also in developing optimized land-use allocation scenarios that integrate natural potential with economic efficiency, environmental protection, and community preferences. This approach contributes scientifically by enriching the methodological framework for land-use evaluation while also providing practical implications for policy formulation. The findings help orient sustainable agricultural development and enhance adaptation to the specific ecological conditions of the Đồng Tháp Mười region.

3.  Application prospect and suggestions for further study

The research results provide an integrated methodological framework combining multiple tools (GIS, AHP-GDM, the FAO framework, and mathematical optimization models) to evaluate land potential and to allocate land use appropriately under acid sulfate–flooded ecological conditions. The proposed approach and findings can serve as a scientific basis for land-use planning, plan adjustment, and the management of agricultural land in localities within the Đồng Tháp Mười region, thereby contributing to sustainable agricultural development and improving the efficiency of land resource utilization in the Đồng bằng sông Cửu Long.

In the future, further research should expand the evaluation and land-use optimization model to inter-district or regional scales. It is also necessary to integrate dynamic factors such as climate change, fluctuations in agricultural commodity markets, and community participation in order to enhance the

predictive capacity, adaptability, and broader applicability of land-use scenarios in practical land management.

• Xem chi tiết nội dung luận án
• Xem thông tin đăng tải tại Website Bộ giáo dục và Đào tạo. (Nhập tên NCS vào ô tìm kiếm)