Tên đề tài: “Nghiên cứu bệnh giảm bạch cầu trên mèo do Feline panleukopenia virus tại một số tỉnh, thành Đồng bằng sông Cửu Long”

Tác giả: Đặng Thị Mỹ Tú, Khóa: 2021

Ngành: Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi; Mã số: 9640102. Nhóm ngành: Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản.

Người hướng dẫn chính: PGS.TS. Trần Ngọc Bích, Đại học Cần Thơ

Người hướng dẫn phụ: TS. Trần Thị Thảo, Đại học Cần Thơ

1. Tóm tắt nội dung luận án

Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 6/2022 đến tháng 6/2024 tại 3 địa phương thuộc Đồng bằng sông Cửu Long (Cần Thơ, Trà Vinh và An Giang) nhằm xác định tỷ lệ lưu hành của virus giảm bạch cầu trên mèo (FPV), phân tích các yếu tố nguy cơ, đặc điểm di truyền gene VP2 và đánh giá hiệu quả của một số phác đồ điều trị hỗ trợ. Tổng cộng 3.024 mèo nghi nhiễm được khảo sát, trong đó 1.112 mẫu (31,21%) dương tính với FPV qua xét nghiệm nhanh kháng nguyên. Nhóm mèo <6 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm cao nhất (42,22%), trong khi nhóm >2 năm tuổi thấp nhất (12,99%). Mèo chưa tiêm hoặc tiêm không đủ liều có tỷ lệ nhiễm cao (48,73%) so với nhóm tiêm đủ (11,11%), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Không ghi nhận khác biệt đáng kể giữa mèo đực và cái.

Kết quả xét nghiệm huyết học cho thấy tất cả mèo nhiễm FPV đều giảm bạch cầu toàn phần; trong đó 50% giảm lymphocyte, 60% giảm tiểu cầu, kèm dấu hiệu tổn thương gan và thận. Giải trình tự gene VP2 cho thấy các chủng FPV tại ĐBSCL có mức tương đồng di truyền cao (97–99%) so với các chủng trên GenBank, nhưng xuất hiện một số đột biến đặc trưng tại vị trí A91S và I101T, có khả năng liên quan đến biến đổi độc lực hoặc khả năng né tránh miễn dịch. Phân tích phát sinh loài xác định mối quan hệ gần gũi giữa các chủng trong nghiên cứu với chủng FPV lưu hành tại Trung Quốc, Hàn Quốc và một số khu vực khác của Việt Nam.

Về điều trị, mèo được chẩn đoán và can thiệp sớm (<3 ngày từ khi khởi phát triệu chứng) có tỷ lệ hồi phục 80%, trong khi nhóm điều trị muộn chỉ đạt 50%, kèm tỷ lệ tử vong 23,33%. Phác đồ hỗ trợ điều trị gồm truyền dịch, kiểm soát triệu chứng đường tiêu hóa, tăng cường miễn dịch và sử dụng kháng sinh dự phòng bội nhiễm đã giúp cải thiện đáng kể tiên lượng bệnh. Kết quả nghiên cứu cung cấp dữ liệu dịch tễ, sinh lý – sinh hóa và di truyền quan trọng về FPV tại ĐBSCL; đồng thời khẳng định vai trò then chốt của tiêm phòng đầy đủ trong phòng bệnh. Nghiên cứu đề xuất cần tiếp tục đánh giá hiệu lực vaccine hiện hành đối với các biến thể FPV lưu hành trong nước, nhằm tối ưu chiến lược kiểm soát và giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

2. Những kết quả mới của luận án

Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu một các hệ thống về bệnh giảm bạch cầu trên mèo do FPV tại khu vực ĐBSCL. Kết quả nghiên cứu đã cung cấp những dữ liệu quan trọng về tình hình dịch tễ cũng như các yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh, đồng thời mô tả chi tiết bệnh lý cũng như cơ chế sinh bệnh giảm bạch cầu trên mèo trên mèo do FPV.

 Phân tích di truyền cho thấy chủng FPV gây bệnh trên mèo tại ĐBSCL có quan hệ gần gũi với các chủng đang lưu hành tại những khu vực khác của Việt Nam cũng như ở Trung Quốc và Hàn Quốc. Tuy nhiên, một số chủng tại ĐBSCL xuất hiện đột biến đặc trưng ở vị trí A91S và I101T. Những biến đổi này có thể liên quan đến sự thay đổi độc lực hoặc khả năng né tránh miễn dịch, dẫn đến biểu hiện lâm sàng đa dạng hơn và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị hỗ trợ.

Ngoài ra, kết quả nghiên cứu còn khẳng định tầm quan trọng của việc phát hiện sớm bệnh, kết hợp truyền dịch, bổ sung năng lượng và tăng cường miễn dịch, bởi đây là những yếu tố quyết định đến hiệu quả điều trị FPV trên mèo.

3. Các ứng dụng/khả năng ứng dụng trong thực tiễn, các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

Kết quả của luận án đã cung cấp dữ liệu về dịch tễ, yếu tố nguy cơ, một số đặc điểm bệnh lý cũng như hiệu quả điều trị của bệnh giảm bạch cầu trên mèo do FPV tại ĐBSCL. Kết quả này rất hữu ích bác sĩ thú y lâm sàng trong công tác chẩn đoán và điều trị, làm cơ sở cho việc xây dựng các chiến lược phòng chống, quản lý bệnh do FPV trên mèo phù hợp ở khu vực. Kết quả đặc điểm di truyền trên gene VP2 của FPV gây bệnh giảm bạch cầu trên mèo tại ĐBSCL có cùng một nhóm với các chủng FPV đang lưu hành trong quần thể mèo trên thế giới, thể hiện tính ổn định của FPV tương đối qua thời gian. Tuy nhiên, với 02 vị trí đột biến A91S và I101T, liên quan đến biến đổi độc lực hoặc né tránh miễn dịch của virus. Điều này có thể làm tiền đề trong công nghệ sản xuất vaccine cho vùng miền. Đồng thời, luận án là nguồn tài liệu khoa học và thực tiển trong công tác giảng dạy và nghiên cứu.

Tuy nhiên, một số vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu: (i) mở rộng phân tích di truyền với số mẫu lớn và phạm vi địa lý rộng để đánh giá tính đa dạng và xu hướng tiến hóa FPV tại Việt Nam; (ii) làm rõ mối liên hệ giữa biến đổi VP2 với độc lực và khả năng né tránh miễn dịch, phục vụ dự báo dịch bệnh; (iii) đánh giá hiệu quả dài hạn của các phác đồ điều trị kết hợp (bao gồm thuốc kháng virus và liệu pháp bổ trợ); (iv) khảo sát đáp ứng miễn dịch sau tiêm phòng trong điều kiện thực tế của người nuôi mèo tại ĐBSCL.

Thesis title: “Study on feline panleukopenia cautilized by Feline panleukopenia virus in provinces and cities of the Mekong Delta”

- Major: Veterinary Pathology and Therapy                   Code: 9640102

- Full name of PhD student: Dang Thi My Tu      Year: 2021 (First intake)

- Scientific supervisor: Assoc. Prof. Dr. Tran Ngoc Bich, Dr. Tran Thi Thao

- Educational institution: College of Agriculture, Can Tho University

1. Content of thesis summary

This study was conducted from June 2022 to June 2024 in three provinces of the Mekong Delta (Can Tho, Tra Vinh, and An Giang) to determine the prevalence of feline panleukopenia virus (FPV), analyze associated risk factors, characterize VP2 gene mutations, and evaluate the effectiveness of supportive treatment protocols. A total of 3,024 clinically suspected cats were examined, of which 1,112 cases (31.21%) tested positive for FPV using a rapid antigen test. The highest infection rate was observed in cats younger than six months (42.22%), while the lowest rate occurred in cats over two years old (12.99%). Unvaccinated or incompletely vaccinated cats showed a markedly higher infection rate (48.73%) than fully vaccinated cats (11.11%), with statistical significance. No significant difference was found between males and females.

Hematological analysis revealed that all FPV-positive cats exhibited total leukopenia, with 50% showing lymphopenia and 60% thrombocytopenia, accompanied by evidence of hepatic and renal impairment. VP2 gene sequencing indicated a high genetic homology (97–99%) between FPV strains from the Mekong Delta and reference strains in GenBank, but notable amino acid substitutions, particularly A91S and I101T, were identified. These mutations may be associated with altered virulence or immune evasion. Phylogenetic analysis demonstrated a close evolutionary relationship between the studied strains and FPV strains circulating in China, South Korea, and other regions of Vietnam.

Regarding treatment outcomes, cats diagnosed and treated within three days of symptom onset achieved an 80% recovery rate, whereas late-treated cases recovered at 50%, with a mortality rate of 23.33%. The supportive therapy regimen, including fluid administration, gastrointestinal symptom management, immune enhancement, and prophylactic antibiotics for secondary infections, substantially improved prognosis.

The findings provide comprehensive epidemiological, hematological, biochemical, and genetic data on FPV in the Mekong Delta and reinforce the critical role of complete vaccination in disease prevention. Further investigations are recommended to assess the efficacy of current vaccines against FPV variants circulating in Vietnam, thereby strengthening disease control strategies and reducing FPV-associated losses.

2. The novel aspects from the thesis

This study represents the first systematic investigation of feline panleukopenia caused by Feline Panleukopenia Virus (FPV) in the Mekong Delta region of Vietnam. The findings provide important data on the epidemiological status of the disease as well as associated risk factors, while also offering a detailed description of the pathological features and the pathogenesis of FPV-induced panleukopenia in cats.

Genetic analysis demonstrated that FPV strains causing disease in cats in the Mekong Delta are closely related to strains circulating in other regions of Vietnam, as well as those reported in China and South Korea. However, several FPV strains from the Mekong Delta exhibited characteristic amino acid substitutions at positions A91S and I101T. These genetic variations may be associated with alterations in viral virulence or immune evasion capacity, potentially leading to more diverse clinical manifestations and influencing the effectiveness of supportive treatment.

In addition, the results of this study further confirm the critical importance of early disease detection combined with appropriate fluid therapy, energy supplementation, and immunological support, as these factors play a decisive role in determining treatment outcomes in cats infected with FPV.

3. Application prospect and suggestions for further study

The findings of this dissertation provide valuable data on epidemiology, risk factors, pathological features, and therapeutic outcomes of FPV-associated panleukopenia in cats in the Mekong Delta. These results are particularly useful for clinical veterinarians in diagnosis and treatment, as well as for developing appropriate prevention and control strategies for FPV in the region.

Genetic analysis of the VP2 gene indicated that FPV strains in the Mekong Delta belong to the same phylogenetic group as global FPV populations, suggesting relative genetic stability. However, the identification of A91S and I101T mutations—potentially linked to virulence variation and immune evasion—offers important insights for future vaccine development tailored to local strains.

In addition, the dissertation serves as a valuable scientific and practical reference for teaching and research in veterinary medicine.

Further studies are required to:

(i) expand genetic analysis with a larger sample size and broader geographical scope to assess FPV diversity and evolutionary trends in Vietnam;

(ii) elucidate the association between VP2 mutations, virulence, and immune evasion to support outbreak prediction;

(iii) evaluate the long-term efficacy of combined therapeutic protocols, including antiviral agents and supportive therapies;

(iv) investigate immune responses following vaccination under practical husbandry conditions in the Mekong Delta.

• Xem chi tiết nội dung luận án
• Xem thông tin đăng tải tại Website Bộ giáo dục và Đào tạo. (Nhập tên NCS vào ô tìm kiếm)