Tên đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của gốc ghép đến khả năng chống chịu bệnh héo rũ Fusarium spp., sinh trưởng, năng suất và chất lượng dưa lê (cucumis melo L.)”.

Tác giả: Trần Văn Khải, Khóa: 2022

Ngành: Khoa học cây trồng; Mã số: 9620110. Nhóm ngành: Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản.

Người hướng dẫn chính:  PGS.TS. Võ Thị Bích Thủy, Đại học Cần Thơ

Người hướng dẫn phụ:  PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Xuân, Trường Đại học Cửu Long

1. Tóm tắt nội dung luận án

Dưa lê (Cucumis melo L.) là một trong những cây trồng có giá trị kinh tế cao, tuy nhiên sản xuất liên tục đối mặt với bệnh héo rũ do nấm Fusarium spp. gây thiệt hại nghiêm trọng trong cả hệ thống nhà màng lẫn ngoài đồng. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, luận án được triển khai từ 11/2022 đến 05/2025 tại Trường Nông Nghiệp - Đại học Cần Thơ, Trường Đại học An Giang và các điểm khảo nghiệm tại Cần Thơ - Đồng Tháp, nhằm tuyển chọn gốc ghép chống chịu bệnh, góp phần ổn định năng suất và nâng cao chất lượng quả dưa lê.

Trước hết, luận án đã khảo sát và phân lập 16 chủng nấm Fusarium spp. từ năm tỉnh thuộc ĐBSCL. Kết quả định danh bằng sinh học phân tử cho thấy sự đa dạng loài gồm F. equiseti, F. incarnatum, F. longipes, F. chlamydosporum và Fusarium sp., trong đó KG M2 (F. equiseti) và VL5.1.1 (F. incarnatum) thể hiện độc lực mạnh nhất. Đây là cơ sở quan trọng cho bước đánh giá khả năng chống chịu của các gốc ghép.

Tiếp theo, luận án tiến hành tuyển chọn vật liệu ghép và xác định kỹ thuật ghép kẹp cho tỷ lệ sống sau ghép >90%, đảm bảo tiếp hợp tốt. Ba loại gốc ghép gồm bí đao chanh (BĐC), dưa gang (DG) và mướp địa phương (MĐP) cho thấy khả năng chống chịu vượt trội. Trong nhà màng, tổ hợp DL/DG đạt năng suất 23,1 tấn/ha khi trồng chậu, trong khi DL/BĐC đạt 33,52 tấn/ha ở điều kiện trồng dưới đất. Ngoài đồng, các tổ hợp DL/DG và DL/BĐC duy trì tỷ lệ bệnh <20% so với >60% ở đối chứng không ghép, đồng thời năng suất tăng thêm 6,19 tấn/ha.

Nhìn chung, các kết quả khẳng định việc sử dụng gốc ghép phù hợp, đặc biệt là DG và BĐC, góp phần kiểm soát bệnh héo rũ Fusarium spp., nâng cao năng suất và chất lượng dưa lê theo hướng bền vững.

2. Những kết quả mới của luận án

            Luận án lần đầu tiên ghi nhận mức độ đa dạng cao của 16 chủng Fusarium spp. gây héo rũ trên dưa lê tại ĐBSCL, trong đó F. incarnatum xuất hiện ở cả năm tỉnh và hai chủng VL5.1 và KG M2 được xác định có độc lực mạnh nhất. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đã tuyển chọn thành công ba gốc ghép chống chịu nổi bật gồm bí đao chanh (BĐC), dưa gang (DG) và mướp địa phương (MĐP), giúp giảm rõ rệt tỷ lệ và cấp bệnh trong cả nhà màng và ngoài đồng. Đồng thời, luận án chứng minh kỹ thuật ghép không chỉ hạn chế héo rũ mà còn cải thiện chất lượng quả (độ Brix, độ dày thịt) và nâng năng suất 24 - 30% so với đối chứng. Cuối cùng, nghiên cứu đề xuất tổ hợp gốc - gọn tối ưu cho từng mô hình canh tác: DL/DG phù hợp trồng chậu trong nhà màng, trong khi DL/BĐC và DL/DG thích hợp trồng dưới đất và ngoài đồng.

3. Các ứng dụng/khả năng ứng dụng trong thực tiễn, các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

            Kết quả của luận án có khả năng áp dụng trực tiếp vào sản xuất dưa lê tại ĐBSCL, đặc biệt thông qua việc sử dụng hai gốc ghép dưa gang và bí đao chanh giúp giảm thiệt hại bệnh héo rũ Fusarium spp., giảm chi phí giá thể trong nhà màng, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng quả theo hướng bền vững. Các kết quả này cũng góp phần xây dựng quy trình lựa chọn gốc ghép phù hợp cho những vùng đã canh tác dưa lê nhiều vụ, nơi nguy cơ héo rũ thường cao. Trong thời gian tới, cần mở rộng khảo nghiệm gốc ghép DG và BĐC ở nhiều vùng sinh thái khác nhau để đánh giá tính ổn định và khả năng thích nghi rộng, đồng thời nghiên cứu sâu hơn cơ chế kháng bệnh ở mức sinh lý, sinh hóa và di truyền nhằm phát triển bộ gốc ghép chuyên dụng cho điều kiện sản xuất của ĐBSCL.

Thesis title: Research on the effect of rootscrops on the resistance to Fusarium spp. wilt disease, growth, yield and quality of melon (cucumis melo L.)

- Major: Major Crop science                                    Code: 9620110

- Full name of PhD student: Tran Van Khai                 Year: 2022   2^nd

- Main Supervisor: Associate Professor, Dr. Vo Thi Bich Thuy

- Secondary Supervisor: Associate Professor, Dr. Nguyen Thi Thanh Xuan

- Educational institution: Can Tho University

1. Content of thesis summary

            Melon (Cucumis melo L.) is a high-value horticultural crop; however, its productivity is severely limited by Fusarium wilt, a destructive disease causing significant losses in both greenhouse and open-field systems. In response, this dissertation was conducted from November 2022 to May 2025 at the School of Agriculture - Can Tho University, An Giang University, and field trial locations in Can Tho and Dong Thap. The overarching objective was to identify rootstocks capable of enhancing resistance to Fusarium spp., thereby improving growth, yield stability, and fruit quality.

          A total of 16 Fusarium isolates were collected across five provinces in the Mekong Delta. Molecular identification revealed a diverse assemblage of species, including F. equiseti, F. incarnatum, F. longipes, F. chlamydosporum, and Fusarium sp., with KG M2 and VL5.1 identified as the most virulent strains. These isolates were used as key materials for evaluating rootstock resistance.

          Screening results confirmed that the splice-grafting technique achieved survival rates exceeding 90% and ensured a robust graft union. Among the evaluated rootstocks, wax gourd (BĐC), muskmelon landrace (DG), and local luffa (MĐP) demonstrated outstanding resistance. In greenhouse trials, the DL/DG combination achieved 23.1 t/ha in pot culture, whereas DL/BĐC produced 33.52 t/ha in soil-based systems. Under open-field conditions, DL/DG and DL/BĐC maintained disease incidence below 20%, compared with more than 60% in non-grafted controls, and increased marketable yield by 6.19 t/ha.

          Collectively, these findings demonstrate that selecting appropriate rootstocks - particularly DG and BĐC - provides a sustainable and effective strategy for mitigating Fusarium wilt while enhancing melon yield and fruit quality.

2. The novel aspects from the thesis

          This dissertation is the first to provide comprehensive documentation of the high diversity of Fusarium spp. associated with melon wilt in the Mekong Delta, identifying F. incarnatum as the only species consistently present across all surveyed provinces and determining VL5.1 and KG M2 as the most aggressive strains. Based on this foundation, three superior rootstocks-wax gourd, muskmelon landrace, and local luffa-were successfully identified, significantly reducing disease incidence and severity in both greenhouse and field conditions.

          The research further demonstrates that grafting not only suppresses Fusarium wilt but also enhances key fruit-quality attributes, including soluble solids content and flesh thickness. Yield improvements of 24 - 30% compared with non-grafted plants were consistently observed. Additionally, the dissertation proposes optimized scion-rootstock combinations tailored to production systems: DL/DG for pot-based greenhouse cultivation, and DL/BĐC or DL/DG for soil-based greenhouse and open-field cultivation.

3. Application prospect and suggestions for further study

The findings of this dissertation possess strong practical relevance for melon production in the Mekong Delta. The adoption of muskmelon landrace and wax gourd rootstocks provides an effective approach to reducing losses from Fusarium wilt, lowering substrate costs in greenhouse systems, and enhancing yield and fruit quality sustainably. These outcomes also contribute to establishing science-based guidelines for rootstock selection in fields continuously cultivated with melon, where disease pressure is typically high. Future research should expand multi-location evaluations of DG and BĐC rootstocks to assess their stability and adaptability across diverse agroecological zones. Furthermore, deeper investigations into the physiological, biochemical, and genetic mechanisms underlying resistance are recommended to support the development of specialized, high-performance rootstocks suited to production conditions in the Mekong Delta.

• Xem chi tiết nội dung luận án
• Xem thông tin đăng tải tại Website Bộ giáo dục và Đào tạo. (Nhập tên NCS vào ô tìm kiếm)